కౌపీన సంరక్షణార్థం..!!

కౌపీన సంరక్షణార్థం..!! 
-----------------------------------

తే. గీ.

ఊరి వెలుపలి యడవిలో నొక ముని తన
శిష్యుతో గూడ నుండెను చిన్న కుటిని
ధ్యానమున నిమగ్నుడగునా తాపసికిని
సేవ చేయును దీక్షతో శిష్యు డెపుడు!

తెల్లవారగ యువయతి పల్లె కేగి
వీథులన్నిట తిరుగుచు బిచ్చమెత్తి
దొరికి నంతకు తృప్తితో తిరిగివచ్చి
వండి పెట్టును గురునకు భక్తి కలిగి!

ఇటుల నుండగ నొకనాడు ఋషికి కలిగె
నిచ్చ తీర్థయాత్రల సేయనే వలెనని!
యంత శిష్యుని కాశ్రమంబప్పజెప్పి
వెడలె క్షేత్రముల్ దర్శింప ప్రీతి తోడ!

వటువు తానొకండె మిగిలె కుటిని; యాశ్ర
మమును బహుజాగరూకుడై మనసు బెట్టి
నిర్వహించుచు నుండగా నిష్ఠ తోడ
మూషికమ్ములు మితిమీరి పోరు పెట్టె!

ఇల్లుపీకి పందిరివేసె నెలుకలు; తన
కున్న రెండు గోచీలలో నొకటి కొరికి
పేలికల జేయ, నాతడు విసుగు పుట్టి
పిల్లి నొకదాని తెచ్చెను విరుగుడెంచి!

ఎలుకలగుపడ్డ వెంటనే యెక్కడైన
వాని పని పట్టె పిల్లి తా పరుగు లెత్తి
కొలది దినములలో చచ్చె నెలుకలన్ని
యతి ప్రశాంతత నొందగా! నంతలోనె -

పిల్లి పిల్లలఁ బెట్టెను పేర్మి మీఱ
పాలు పోయ కూనలకిక వీలు లేక
శిష్యు డడుగగా దానమిచ్చెనొక పాడి
యావు దాతలు వానికి నాదరమున!

పిల్లులకు పాలు, లభియించె నెల్లపుడును
కాని గోవుకు సరిపోవు గ్రాసము కొర
కనుచు గుడిసెకు ప్రక్క నున్నట్టి భూమి
చదును చేయుచు వరి నాటె శ్రమ పడి యతి!

అనతి కాలము ననె పంట యంది రాగ,
కూలి వారల రావించి కొలువు నిచ్చి
కొలుచుకొని, ధాన్యరాశులన్ కొట్టు గదుల
కట్టి, భద్రమ్ము సేసెను గాదెలందు!

కృషిని చేసెడి భూమిని వృద్ధి చేసి
పెద్ద భూస్వామి యయ్యెను పిన్న యతియు
పెండ్లి యాడెను చక్కనౌ పిల్ల జూచి!
శిశువు పారాడె నింటిలో శీఘ్రముగను!

అట్లు సన్యాసి సంసారి యై దినముల
గడుపుచుండగ యాత్రకు వెడలిన ముని
తిరిగి వచ్చి, యాశ్రమమది తెలియరాక
జాడ నడిగెనా యింటను చాకరుఁగని,

'ఏది యిట నుండు నాశ్రమ? మేడి వటువు?
వెడల గొట్టిరో యతనిని బెదరగొట్టి?'
యని యడుగుచుండ నాశిష్యు డరుగు దెంచి
భక్తి పూర్వకముగ మునిన్ స్వాగతించె!

ఛాత్రుఁ గని మౌని యాశ్చర్య చకితుడగుచు
నింత హంగు, పటాటోప మేల యనగ
నదియ ' కౌపీన సంరక్షణార్థ ' మనుచు,
గురుచరణములఁ బడె యతి శరణకోరి!  

-----------------------------

రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల
26.10.2026

 

పగటి కలల బాపఁడు

మరొక కథకు పద్యం.
-----------------------------
పగటి కలల బాపఁడు
-----------------------------
ఆ. వె. 
బ్రాహ్మడొకఁ డలసుఁడు వారణాశి నివాసి,
వీథులందు తిరిగి బిచ్చమెత్తి, 
దొరికినంత పిండి తోడ నేదో కాస్త 
కడుపు నింపు కొనుచు  గడుపు చుండ!

అలసుఁడు = సోమరి

ఆ. వె. 
తల్లి యన్నపూర్ణ దయచేత నొక నాడు
యాయవారమందు నబ్బురమన
పిండి నిచ్చి పంపె పెద్దింటి యిల్లాలు
గంప నిండుగాను కరువు దీర!

ఆ. వె. 
ఇల్లు చేరగ వటువెగిరి గంతులు వేసి
ముదము మీర పిండి మూటకట్టి
చిలుక కొయ్యఁ గట్టె ఎలుకలకు జడిసి
యందకుండులెమ్మ నంచు నరసి! 

ఆ. వె. 
తిరిగి తిరిగి వచ్చు తిరిపెంపు బాపడు  
మంచమున పరుండె మగత గాను!
నావహింప నిద్ర యావలించు నతని
యూహ లందు తేలె నొడలు మరచి!

తే. గీ.
"కలిగె బియ్యపు పిండి కావలసినంత!
మూడుపూటల తిన్నను, బోలెడంత! 
సరుకు మిగులును కరువులో చాలినంత!
నగదు కమ్మెద, ధర నాకు నచ్చినంత!

తే. గీ.
అందు కలిగిన లాభము నంత కంత
జేయగా వర్తకమునునే  జేతు! నెంత!?
నొక్క యేడాది కార్జింతు ఊరి కంత-
ధనికుడననిపించు కొనగ తగిన యంత!   

తే. గీ.
అపుడు పెద్దింటి వారికి యల్లుడనయి,
కూర్మిని కళత్రమందొక కొడుకును కన,
వాడు గృహమంత పారాడి యాడుకొనుచు,
నాదమరిచి చొరబడు తా నశ్వశాల!

తే. గీ.
“గుఱ్ఱములు త్రొక్కు నాముద్దుఁ గుఱ్ఱ, వాని  
నెత్తుకొమ్మని నేనెంతొ మొత్తుకుంటి!
ప్రక్క నున్ననాలి యులుకు పలుకు లేదు,
పనినియుండెనొ, నా మాట వినగలేదొ!

తే. గీ.
సరగుననె నాదు బిడ్డను చంకకెత్తి
యాగ్రహమ్మున కాలెత్తి “యాలి వీపు 
పగుల తన్నెద” నని తన్నె బలముతోడ!
దారగ తలచి మూటను తన్నినంత,
యొలికి పోయెను పిండంత తెలివి వచ్చె!

తే. గీ.
చేత నున్న దిండును తన శిశువు గాను
కొయ్యకున్నట్టి మూటయే కోమలి యని
పగటి కలలను కను వెర్రి బాపడు తన
కబ్బిన యిసుమంత సిరిని, యక్షయమని -
తేలి ఊహల, చేతల తూలి పోయి
మన్ను జేసె నిటుల కాల దన్ను కొనుచు!













---------------------------------------------------
రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల
6.10.2026

 

మరొక కథకు పద్యం

---------------------
పండితుడు
---------------------

(తేటగీతికథామాలిక)

నదిని దాటుచు నుండిరి నరులు కొంద/

రా పడవను కలండొక యయ్య వారు!

బహుళ భాషలు నేర్చిన పండితుండు!

శాస్త్ర పారంగతుడతడు చదువులందు!

 

ఉబుసు పోని విశారదు డుత్సహించి 

ప్రక్క నుండిన నొక పల్లె బైతు జూచి 

మాట కలుప నెంచె నదిని దాటుదాక

హాయిగా కాలమును వెళ్ళదీయ నిట్లు:

'అబ్బి! యే యూరు మీది?' "యేరవతలి దరి/

గ్రామ!"- 'మేమి సేసెద వీవు?'- "రైతునండి!"

'నాగురించి చెప్పెద విను! నాల్గు వేద/

ములు నుపనిషత్తులను వడ పోసినాను!

వింటివా వాని గూర్చి?'- "లే, వినగ లేదె!"

'యరెరె! నీబ్రతుకున పావు వ్యర్థమాయె !

తెలియునా నీకు శాస్త్రముల్?'- "తెలియవు దొర!"

'యకట! నీ మనికి సగము వ్యర్థమాయె ! 

పోనిలే! షడంగము లేవొ జ్ఞానమున్న/

దా?'- "యవియును తెలియదు నా కయ్య గారు!"

"హారి! బ్రతుకు ముప్పాతిక వ్యర్థమైన' 

-దనుచు నిట్టూర్చె పండితు! డంతలోన--

గాలి మారెను, మబ్బులు క్రమ్మెను, సుడి/

లోన చిక్కెను నావ, యా వాన లోన/

పడవ యూగి తూగ, తెరచాపలను దించి/ 

హెచ్చరించెను నావికు డీది చేరు/

డొడ్డు కనుచు ప్రయాణికు లులికి పడగ!

పల్లెటూరి బైతు వణుకు పండితుఁ గని-

"తమరి కీదుట వచ్చని తలచెద" నన 

నతడు - 'ర ర రాదె - నా కీత''- యనె తడబడి,

యొడలు కంపింప భయమున హడలిపోయి!

"ఐన మీజీవనము పూర్తి వ్యర్థము గద!

ప్రాణ సంకటమందున పనికి రాని/

చదువు లింకెందు కవివట్టి చట్టు బండ/"-

లనగ బుద్ధి వచ్చె మన విద్యాధికునకు/

వరద దాటించి దరిజేర్చె పల్లె వాడు!

-------------------------------

రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల 

3.10.2026

పారంగత - ఒడ్డు దాటినవాడు

ఔరా..!! 🤫🤫

 ఔరా..!! 🤫🤫

తేటగీతి

పల్లె నొకడుండె! చురుకైన వాడు మిగుల/
పరుల కుపకారి యౌచును వరుస కలిపి/
బావ, యన్నయు తమ్ముడై పల్లె జనుల/
పనుల సహకార మందించు బంధువనగ!

కోడి కూత మొదలు ప్రొద్దు గ్రుంకు దాక/
నలుగురికి తాను తలలోని నాల్కవోలె/
నన్నిటికిని చేదోడయి యున్న కతన,
నతడు లేకుండ నా యూరి కడుగు పడదు!

తెల్లవారె పల్లెకు ప్రతి దినము వోలె!
నాడు మన కథా నాయకు జాడలేదు!
గుడిని, సంతను, వీథిలో, మడుల గట్ల/
నెంత వెదకిన కనరాడు వింతగాను!

తమిని యింటిని చూడగా తాళముండె/
నిరుగు పొరుగుకు నాచూకి యెరుక లేక/
వెతికి వేసారి గ్రామస్థు లితని కొరకు/
నూరకుండి రుస్సురనుచు నీరసించి!

కొన్ని నాళ్ళకు మనవాడు కూర్మి మీర/
పల్లె సీమను నడచుచు వచ్చుచుండ,
నతని జూచిన యొక్కొక్క డబ్బురముగ/
"నిన్నినా ళ్ళగుపడగ లే దేమి హేతు?"
వంచు నిలబెట్టి వివరము లడుగ సాగె!

మొదటివానికి చెప్పెను పూస గ్రుచ్చి/
నట్లె రెండవవానికి నంత కథను!
మూడు, నాలుగు నైదవ వాడి కదియ/
వివరముగ చెప్పి మరి చెప్పి విసువు పుట్టి,
పరుగునం బోయి వాఁడొక బావిఁ దూకె!

పల్లె నావార్త క్షణములో వ్యాప్తి చెంద,
విస్తు పోవుచు పెద్దలు పిల్లలెల్ల/
నూతి గట్టును చేరిరి భీతి తోడ!
మోకు లందించి లాగిరి పైకి వాని!

బయట పడినట్టి పోటరిఁ బలుకరింప/
గట్టు చేరిన జనమును కలియజూచి/
యూరి జనమెల్ల నచటనే యుంట నెరిగి/
గొంతు సవరించి పల్కెను కొంటె కుర్ర!

కార్య మతిముఖ్య మయ్యెడు కారణమున/
పొద్దు పొడవక ముందరే మూటముల్లె/
భుజమునకు నెత్తి పొరుగూరు పోతి ననుచు/
తలతుడుచుకొని తనదారిఁ దాను పోయె!

చెప్పినదె చెప్పగా నోరు నొప్పిపుట్టి/
యెల్ల జనులకు చెప్పుట యెట్టులనుచు/
నెత్తు వేసెను వీడని యెరిగి ప్రజలు,
"హారి, భడవా!" యనుచు నవ్వి రూరడిల్లి!

---------------------

రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల
24.09.2026

మంచివాడు..!

అందరికీ శుభోదయం. చాలా చాలా రోజుల తరువాత వ్రాసిన పద్యమిది:

తే. గీ.

వణిజు డొకడుండె ధనికుడు పల్లె యందు,
నప్పు లిచ్చుచు బడుగుల యవసరమున
లాభ మార్జింప మిక్కిలి లోభమంది,
వడ్డి గుంజును పేదల నడ్డి విరిచి!

తీరి కూర్చుండి యరుగుపై దారి బోవు
జనుల, పేరుపేరున పిల్చి జంకు లేక
కస్సుబుస్సు లాడుచు వారి కసరు కొనుచు,
తిట్టుఁ, దిట్టిన తిట్టులన్ దిట్ట కుండ!

అదుపులేనట్టి నిష్ఠుర మతని మాట
మసకబార్చెను పరువును మంది లోన!
నింత దుర్మార్గునింజూడ, మింత కింత
యనుభవింపగ జూడమే యని తెగడిరి!

ముదిమి క్రమ్మగ రోగాల పుట్ట యగుచు
పాపములు పండి మంచము పట్టి నంత,
కలిగె జ్ఞానము, తన పాప కర్మఫలము
కొట్టె నిట్లని తలపోసి కుమిలె నతడు!

చివరి క్షణముల తనయుల చేర బిలిచి,
జీవితాంతము ప్రజలచే చెడ్డ వాడ-
నన్న యపకీర్తి కలిగెను! నన్ను మంచి-
వాడని ప్రజలు మెచ్చెడు పనిని చేయు-
డనుచు దీనుడై చాలించె తనువు నతడు!

శ్రేష్ఠి కొడుకులు తమ తండ్రి చివరికోర్కె/
దీర్పగా దృఢ సంకల్ప దీక్ష కలిగి,
బడితెలను పట్టి బాదిరి వచ్చుపోవు
జనులు గగ్గోలు పెట్టగ చచ్చునట్లు!

పరుగు లంకించి తలచిరి వణిజు గుణము:
తిట్టెనే గాని నీరీతి కొట్టలేదు!
మాట కేమి గాని మనిషి మంచి వాడు !
తనయులిద్దరి కన్ననా తండ్రి మేలు!

చెరప కనె నొక గీతను చిన్న గీత 
చేయు రీతిగ గడుసులౌ శ్రేష్ఠి సుతులు 
జనకుఁ దిట్లను మరువగా జనుల బాది
తనయులిర్వురు నిలిపిరి తండ్రి మాట!

-- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల
25.08.2026

(పాత కథకే పద్యరూపం)

😄😄😄🙏🙏🙏

న్యాయస్థానములు..!

ఆ.వె.

పాత రాతి కట్టు భవనపు గదులవి/

కప్పు నాని పోయి కారు చుండు/

ఘనము వాని చరిత గతమహో యనగను/

కూలిపడక నిలచు కోర్టు హాళ్ళు..!

ఆ.వె.

నలుపు గౌను తొడిగి పలు వాదనమ్ముల/

వినుచు తీర్పులీయ విసుగులేక/

పెద్దగద్దెమీద పేరిమి కూర్చున్న/ 

జనుల వేలుపతడు జడ్జిగారు!

ఆ.వె.

నల్ల కోటు వేసి న్యాయదేవత సాక్షి/

కాగితముల దొంతు కౌగలించి/

గాలి లేని యిరుకు గదులలో వాదనల్/

నడుపు నతని పేరు న్యాయవాది!

ఆ.వె.

తెలుపు యూనిఫార్ము నెలమి జడ్జి కడను/ 

నిలచి యెర్ర పగిడి తలను దాల్చి/ 

యరుణపు పటకానెగుర వేయుచు జనుల/ 

మూడుసార్లుపిలచు వాడు ప్యూను!!

ఆ.వె. 

దీనులగుచు మిగుల దిక్కులు చూచుచు/ 

చెమట గ్రక్కుకొనుచు చింతపడుచు/ 

తమను పిలుతు రనుచు తలుపుల వ్రేలాడు/ 

కర్మ కాలి వారు కక్షిదార్లు!

- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల

7.06.2018

**************************************

దీనికే కొనసాగింపు:

ఆ.వె.

బల్ల కలదు కాని పైకప్పు మరి లేదు/

కలదు స్టూలు కాని గచ్చు లేదు/

ఒక్క కేసు కోసమురక లెత్తుచునుండు/

చెట్టు కింద ప్లీడ రిట్టు లుండు..!

యేచూరి చంద్రశేఖర మూర్తి అని మామిత్రుడి ఐడియా ని నేను పద్య రూపంలో వ్రాసినది.. 

(07.06.2018)

శిక్ష: 

ఆ.వె.

శిక్ష పడ్డవాడు చెడ్డవాడనికాదు/

పడనివాడె మంచివాడు కాదు/

శిక్షపడినపిదప చెడ్డేది మంచేది 

యన్నినొక్కరీతి నెన్న బడును..!!

తే.గీ.

దొరకు నంత వరకు పెద్ద దొరలు కాని/

దొంగలౌదురు వారలు దొరికినంత/

దొరకకుండగ దొంగలై దోచుకొనుట/

దొరలకే సాధ్యమౌనట్టి దొంగవిద్య!

- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల

(9.06.2018)

మావాడు..!!

ఆ. వె.

వనమున నొకసారి వచ్చెనెన్నిక లంత/

నన్ని చెట్లు 'ఓటు హక్కు' పొందె!

కుదిరెను బరి నెదురు 'గొడ్డలి'‌ 'సెలయేరు'

నన్ను నన్నటంచు ఎన్నికలను!

ఆ. వె.

తరుల మనుగడ కవసరమగు నీరిచ్చె/ 

నేరు! గాన గెలిచి తీరును! మరి/

కూలె నెన్నొ చెట్లు గొడ్డలి వ్రేటుల/

కనుక గెల్చు తెరువు కాన రాదు!

ఆ. వె.

అనుచు బయలుదేరె నభిమతమొక్కటి/

వనము నందు చెలగి ప్రబల మయ్యె!

ఎవరు గెల్తురనుచు నెంతయో నుత్కంఠ/

పెరిగె దినదినాభివృద్ధి యగుచు!

ఆ. వె.

ఫలితమొసగువేళ బలములు లెక్కింప/

నబ్బురమున మునిగె నడవి యంత!

ఘన విజయము పొందె గండ్రగొడ్డలి, సెల/

యేరు నోటమిగని నీరుగారె!

తే.గీ.

వృక్ష జాతి పెద్దల సమావేశ పరచి/

ఇట్టి వింతైన ఫలితమ దెట్టు కల్గె/

ననగ మా ఓటు "గొడ్డలి" కనియె తరులు!

వాని వెనుక నున్నది *మన వాడె* కనుక!

విశ్వనాథవారి వేయిపడగలు నవలలో - మేఘ వృక్ష మైత్రి - కి పద్యరూపం

విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి వేయిపడగల్లో ఒక ఘట్టం శ్రీ శ్రీరామారావు మాస్టారి మాటల్లో:   

ఒక మేఘం  వానకాలంలో సంచరిస్తూ ఒక పెద్దచెట్టుని‌ కౌగలించుకొని ఆనందబాష్పాలు‌ కార్చేది.
ప్రతిసంవత్సరం వారి చెలిమి చాల దృడమైనది. ఏళ్లతరబడి సాగుతున్నవారి చెలిమికలిమితరగనిగని!

నాగరకత పెరిగింది. ఆ సుబ్బన్నపేట నెమ్మదిగా పట్టణాలవంకచూడసాగింది.
చెట్టునికొట్టి కరెంట్ పోల్ వచ్చింది --- ఆదేశంగా!!!
వానకాలంవచ్చింది. మన వృద్ధమేఘమూ వచ్చింది.
ఆ ప్రాంతమంతాకలయతిరిగింది.
ఎక్కడ తన ఆప్తవృద్ధమిత్రుని జాడకానరాలేదు. 

వెదకివేసారి మళ్ళీ ఈ ప్రాంతానికి రానక్కర్లేదని బాధపడింది..
మ్రోడువారినయెదలోనుండి కార్చకన్నీరులేక నిట్టూర్పులతో నిష్క్రమించిందా మేఘం!!!!

పై భావాన్ని ఆటవెలదుల్లో ప్రయత్నించాను..!

జలదమొకటి మిన్ను సంచరించుచు పెద్ద/
తరువు చేరె ప్రేమ ధార కురియ!
నా యిరువురి మధ్య ననుబంధమేర్పడి/
యెంతయో బలపడె నేటికేడు!

కాల మహిమ నకట గ్రామమ్ము పట్నమై/
తరువు తొలగి వెలసె స్తంభమొకటి!
వర్ష ఋతువునందు వచ్చుమేఘము తన/
చనవరి కనరాక చకితుడయ్యె!

వెదకి యలసిసొలసె, వృద్ధమిత్రుని జాడ/
తెలియరాక మబ్బు దిగులు చెందె!
నిలువలేక నచట నిట్టూర్చి జలదమ్ము/
మరల రాననుచును మరలి పోయె!

చెట్టులేని తావు ’చినుకుదారి’క* రాదు/
తానులేక చిగురు దాల్పదు తరు/
విట్లు బంజరయ్యె వేడిగాడ్పులనూరు!
కంటనీరు కార్చ గగనమయ్యె!

*చినుకుదారి - మేఘము - ఇకరాదు

మత్తేభం.

ఒక గ్రామమ్మున పెద్దచెట్టునొక పాథోదమ్ము మైత్రీవశా/
దకలంకమ్మగు ప్రేమధారలిడు తానాలింగనాబద్ధమై!
యొకనాడా చిరుపల్లె పట్నమయి పోనూడ్చెన్  తరుశ్రేష్ఠమున్! 
చకితుండయ్యెను మిత్రుడుండు దరి గాంచన్ దీపపుంకంబమున్/
వికలంబై జలదమ్ము నీరస మతిన్ వీడ్కొల్పెశోషిల్లుచున్!


వికలంబై జలదమ్ము నీరస మతిన్ వీడ్కోలిడెన్, తా చనెన్!
వికలంబై జలదమ్ము నీరస మతిన్ వీడెన్ మనోవేదనన్!

అందం తెచ్చిన తంటా..!

ఆ.వె.
అరువదేండ్ల ముసలి యముని గని కలను/
నాయువెంత మిగిలె ననుచు నడిగె/
ముప్పదేండ్లపైని మూడుమాసములని/
యా యముండు పలికె నాదరమున!

ఆ.వె.
సంతసించి నారి చెంతనుగల వైద్య/
శాలకు చని ఖర్చు చాల చేసి/
చక్కదనము తిరిగి చిక్కునట్లు చికిత్స/
నంది పాతరూపు పొందె ముదము..!

ఆ.వె.
వైద్యశాల నుండి వచ్చిన వనితను/
నకట! గ్రుద్దు కొనియె నాంబులెన్సు!
విడిచె ప్రాణ మచటె విల విలలాడుచు/
తరుణి కాయె యముని దర్శనమ్ము!

ఆ.వె.
ఏల జేసినావొ యింతటి ఘోరము?
ఆయువెట్లు దీరె ననుచు నడుగు/
పడతి జూచి యముడు బదులిచ్చె "గుర్తింప/
కుంటినమ్మ నిన్ను కోమలాంగి!"

_(ఆంగ్లములో వచ్చిన ఒక వాట్సాప్ జోకుకి పద్యానుసరణ.)_
- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల
(01.08.2019) 🙏🙏🙏

గాలి పటము - ఖండిక

గాలి పటము - ఖండిక

ఆటవెలదులు:

గగనవీధిలోన గాలిపటమొకటి/
యెగిరె స్వేచ్ఛ తోడ నెగసి పడుచు/
మేడ దాటి యెగిరె మిద్దె దాటుచు పోయె/
తేలి పైకి పోయె గాలిపటము!              (1)

పక్షి గుంపులోన పక్షివోలెనెగిరె!
మేఘ మాల తోడ మేలమాడె!
పవను బలము తనకు బాసటై నిలువగా/
తేలి పైకి పోయె గాలిపటము!              (2)

ఆవకాయ

[నిన్న (24.11.2020) మా పద్యసౌందర్యం WhatsApp గ్రూపులో ఆవకాయ గోంగూరలు ప్రస్తావనకు వచ్చాయి. ఆ ఫ్లోలో ఆశువుగా వచ్చిన పద్యములివి]

ఆవకాయ పద్యాలు

కందము.
ఎందెందు కలిపి తినగా/
నందందే స్వర్గ సుఖము నందించునుగా!
విందేది యైనగాని ప/
సందౌ మన ఆవకాయ సందడి చేయున్!

కందము.
ఇందు తగు నందు తగదను/
సందేహము లేదు కలుప చక్కగ రసనా/
నందము తథ్యము! గానన్/
తిందుము మన యావకాయ తృప్తి కలుగగన్!

కందము.
ముంగిట విస్తరిలోనన్/
గోంగూరయు నావకాయ కూర్మిని కనగా/
నంగుటి లొట్టలు వేయగ/
సంగరమే వాని మధ్య చవులూరింపన్!

ఉత్పలమాల.
ఎర్రని యావకాయ రుచి యించుక తగ్గదు పాతబడ్డ తా/
చుర్రనిపించు నాలుకను చొక్కున కూడగ నన్నమున్ తగన్/
జర్రని ముక్కుకారును నసాళము నంటగ దాని ఠేవయున్/
జుర్రుదు రెల్లరున్ పెరుగు జోడయి నన్నము కమ్మకమ్మగాన్/

ఆ.వె.
ఆవకాయ తిన్న యానందమది మిన్న!
కూరలెన్ని యున్న చారు కన్న/
నందులోన కొంచమావకాయయె నంజు/
కున్న నదియె రంజుగుండు నన్న!

ఆ.వె.
ఊహ తోనె నోటి నూరించు నెయ్యది!?
యన్నిటికిని గొప్ప యాదరువది!
యూరగాయలందు నుత్తమంబైనది!
ఆవకాయ యనిన ఠీవి గలది!

 

- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల
24.11.2020

తెనుగు షట్కము

2017 ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా వ్రాసినవి ..!

తెనుగు షట్కము
********
ఆ.వె.
తెనుగు వర్ణమనిన తెల్లని ముత్యము/
తెనుగు పదము చూడ తేజరిల్లు/
తెనుగు భాష యదియె తేనె లొలుకుచుండు/
తెనుగు మాటలాడు తెలుగు బాల!         1

ఆ.వె.
నన్నయాదికవులు నైక భేదము తోడ
పద్యములను కూర్చి భారతమును
చెప్పినారు తెలుగు నొప్పునట్లుగ గాన
తెనుగు మాటలాడు తెలుగు బాల!          2

ఆ.వె.
భాగవతము సహజ పాండితి పోతన్న
తెలిసి తేటపరచి తెలుగు లోన
కవిత లల్లి పొందె కైవల్య పదమును
తెనుగు మాటలాడు తెలుగు బాల!         3

ఆ. వె.
భక్తి భావ యుతము ముక్తిసాధకమును
రామకథ తెనుగున వ్రాసి వ్రాసి
మాన్యులైరి కవులు ధన్యత మనకిచ్చి,
తెనుగు మాటలాడు తెలుగు బాల!           4

ఆ.వె.
దేశభాషలందు తెలుగు లెస్సయటంచు/
తేనెలూరచెప్పి తెలుగు కృతిని/
ఘనతనొందినాడు కన్నడరాయడు/
తెనుగు మాటలాడు తెలుగు బాల!         5

ఆ.వె.
అనగ తెనుగు మాట యదియె తేనెలొలుకు/
వినగ తెనుగు భాష వీణ పలుకు/
కనగ తెనుగు వ్రాత మణిముత్యముల దండ/
తెనుగు మాటలాడు తెలుగు బాల!         6

********
- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల

ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు - 2017 - వికీపీడియా

దక్షయజ్ఞం - ఖండిక

                దక్షయజ్ఞం         

ఉ.        దక్షుడు చంద్రుపై కినిసి దారుణశాపము నిచ్చినంత ఫా/
            లాక్షుని వేడగన్ శశిని నౌదల దాల్చిన యాహరున్ పయిన్/
            కక్షను పెంపుజేయ నొడిగట్టె నిరీశ్వరయాగమున్ తపో/
            దీక్షను కల్గు గర్వమున, దేవతలందరు కాదుకాదనన్!                          1

కం.       పిలువని పేరంటమునకు/
తలపుననైన చనవలదు తనవారైనన్/
పలికిన తన పతి పలుకుల/
తలవక నా సతి వెడలెను తనపిత దరికిన్                                             2

ము.      పలుకరింపరు క్షేమ మడుగరు/
తల్లి యును చెల్లెండ్రు చెలులును/
కుమిలి యవమానమున తండ్రిని
చేరె దుఃఖమతిన్!                                                                         ౩

కం.      చేయుదువా యపచారము
చేయుచు నీ హోమకర్మ శివునిం దెగడన్!
చేయకు కులనాశమ్మును
చేయకు మపరాధమింత శివునికి తండ్రీ!                                             4

కం.       అని పలుకు సతిని దక్షుడు
గనె నిప్పులు గ్రక్కుచున్న కన్నుల తోడన్
తన కోపమెంచకనె, చం
ద్రుని శిరమున దాల్చె శివుడు, ద్రోహి! యనంగన్!                                5

వినిన సతికి తండ్రి పలుకు లాయె శూలసదృశములు
ఘోరమగు నగౌరవము సహింపలేక మాటరాక
నచట నిల్వ మనసుగాక తిరిగిపోవ తెరవులేక
మదిని పతికి చివరి జోత చేసి దగ్ధమాయెను సతి!                                   6 

 

ఫాలనేత్రుడు సతి వియోగము తాళలేకను రుద్రుడయ్యెను/
దక్షయజ్ఞ వినాశనమ్మును తత్క్షణము తాఁ జేయబూనెను/
ప్రళయకాల భయంకరాకృతి రౌద్రతాండవ మాడదొడగెను/
జూటమందొక జటను నేలకు తాటగా ప్రభవించె నంతను/                      7

అతిభయంకర వీరభద్రుండా శివప్రతిరూపమాతనె/
యుగ్రరూపము నగ్నిశిఖ వలె వ్యగ్రతన్ తా దక్షునిన్ గని/
హుమ్మనుచు పెనురవము జేయుచు క్రమ్ముకొని పదునైన పరశున/
దక్షు శిరమది యొక్క వ్రేటున తరగి వేసెను కుండమందున/                     8

హాహకారము చేసిరందరు నాభయంకరదృశ్యమున్ గని/
భయదవిహ్వలు లౌచు నతిథులు పరువులెత్తిరి వాటికన్ విడి/
వీరభద్రుడు ప్రమథగణములు వేడ్క తోడను చెలగి వీఁకను/
స్వామికే నపరాధమెంచిన వారి చెండిరి సరగు నంతను/                           9

ము.      దక్షయజ్ఞము ధ్వంసమాయెను/
గర్వమంతయు ఖర్వమాయెను/
హరుని కాదని యతడు చివరకు/
మేష శిరమున మిగిలిపోయెను!                                                     10

ము.      హరునికిన్ వ్యధ తప్పదాయెను,
 ఆలి శవమును విడువడాయెను!
 లోకమున్ పాలించు దేవర
 ద్రిమ్మరిగ మారెన్!                                                                        11

ము.       చక్రి యాసతి శరీరము తన
చక్రమున్ ఖండముల జేయగ
మోహమున్ మది వీడి శంకరు
డరగె తపమునకున్!                                                                     12