దోమ

మా పద్యసౌందర్యం వాట్సాప్ వేదికలో శ్రీ వడ్డాది మూర్తిగారు వ్రాసిన పద్యానికి నా పూరణ:

ఉ.

దోమని తీసివేయకుము దోమను మించినశత్రువెవ్వడే/

నీమము లేక నెత్తురును నేతిని త్రావినయట్లు త్రావు యీ

దోమల నిల్వరింప యమ దూతలకైనను సాధ్యమౌనె? స్వా

మీ, మము కావరావ! జనమేజయ, దోమల యాజి చేయగన్!

08.06.2026

********************

ఇంకొక్కటి దోమమీదే:

మత్తేభం.

విన  గుయ్యంచు నిశీధి వేళలను ప్రావీణ్యంబు చూపించుచున్/

తన తొండంబును సూదిగా మలచి రక్తంబున్ నిదానించి త్రా/

వును! యెఱ్ఱెఱ్ఱని దద్దురుల్ చుఱుచుఱల్ పుట్టింపగా చంప బో/

యిన యోధాగ్రణి తాడనంబునకు చిక్కీచిక్కకన్  నేర్పుతో/

తన ద్రోవన్ తను జారిపోవు నకటా ధాత్రిన్ విజృంభించు దా/

రుణమౌ కీటక మట్టి దోమపయి పోరున్ గెల్వ లేమెందుకో?

ఘన శాస్త్రజ్ఞుల మేధ చాలదొకొ! మోక్షమ్ము మనకెప్పుడో!

రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల 

16.06.2026

మంచివాడు..!

అందరికీ శుభోదయం. చాలా చాలా రోజుల తరువాత వ్రాసిన పద్యమిది:

తే. గీ.

వణిజు డొకడుండె ధనికుడు పల్లె యందు,
నప్పు లిచ్చుచు బడుగుల యవసరమున
లాభ మార్జింప మిక్కిలి లోభమంది,
వడ్డి గుంజును పేదల నడ్డి విరిచి!

తీరి కూర్చుండి యరుగుపై దారి బోవు
జనుల, పేరుపేరున పిల్చి జంకు లేక
కస్సుబుస్సు లాడుచు వారి కసరు కొనుచు,
తిట్టుఁ, దిట్టిన తిట్టులన్ దిట్ట కుండ!

అదుపులేనట్టి నిష్ఠుర మతని మాట
మసకబార్చెను పరువును మంది లోన!
నింత దుర్మార్గునింజూడ, మింత కింత
యనుభవింపగ జూడమే యని తెగడిరి!

ముదిమి క్రమ్మగ రోగాల పుట్ట యగుచు
పాపములు పండి మంచము పట్టి నంత,
కలిగె జ్ఞానము, తన పాప కర్మఫలము
కొట్టె నిట్లని తలపోసి కుమిలె నతడు!

చివరి క్షణముల తనయుల చేర బిలిచి,
జీవితాంతము ప్రజలచే చెడ్డ వాడ-
నన్న యపకీర్తి కలిగెను! నన్ను మంచి-
వాడని ప్రజలు మెచ్చెడు పనిని చేయు-
డనుచు దీనుడై చాలించె తనువు నతడు!

శ్రేష్ఠి కొడుకులు తమ తండ్రి చివరికోర్కె/
దీర్పగా దృఢ సంకల్ప దీక్ష కలిగి,
బడితెలను పట్టి బాదిరి వచ్చుపోవు
జనులు గగ్గోలు పెట్టగ చచ్చునట్లు!

పరుగు లంకించి తలచిరి వణిజు గుణము:
తిట్టెనే గాని నీరీతి కొట్టలేదు!
మాట కేమి గాని మనిషి మంచి వాడు !
తనయులిద్దరి కన్ననా తండ్రి మేలు!

చెరప కనె నొక గీతను చిన్న గీత 
చేయు రీతిగ గడుసులౌ శ్రేష్ఠి సుతులు 
జనకుఁ దిట్లను మరువగా జనుల బాది
తనయులిర్వురు నిలిపిరి తండ్రి మాట!

-- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల
25.08.2026

(పాత కథకే పద్యరూపం)

😄😄😄🙏🙏🙏

సత్యమ్ బ్రూయాత్

 

చాలా ప్రముఖమైన ఈ శ్లోకానికి నా అనువాద ప్రయత్నం:

శ్లో.

సత్యం బ్రూయాత్ ప్రియం బ్రూయాత్
న బ్రూయాత్ సత్యమప్రియం
ప్రియంచ నానృతం బ్రూయాత్
ఏష ధర్మ స్సనాతనః

భావము:

అర్థం: ఎప్పుడూ సత్యాన్నే పలకాలి. ప్రియ వచనాలనే పలకాలి. సత్యమైనా అప్రియమైన మాటలను పలకరాదు. ప్రియమైనదైనప్పటికీ అసత్యాన్ని పలకరాదు. ఇదే సనాతన ధర్మం.

----------------

నా అనువాద ప్రయత్నం:

ఆ. వె.

పలుక వలెను సత్య వచనమ్ము ప్రియముగా,
నప్రియమగు సత్య మనగ రాదు!
అనృతమును ప్రియమగు నని పల్కవలదను/
రీతి ధర్మమిదె సనాతనమ్ము!

రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల
17.12.2025

🙏🙏🙏

బెట్టు

 

ఇవాళ వడ్డాది పాపయ్య గారి బొమ్మలు వెతుకుతూ ఉంటే కనబడింది ఈ బొమ్మ:

దానికి వ్యాఖ్యగా నేను వ్రాసిన పద్యం:

ఆ. వె.
చెంతచేర బెట్టు సేయుచు ప్రియురాల/
యలుక పూనితేమె? యాదరించి/
పెదవి పెదవి చేర్చి విరహాగ్ని చల్లార్ప/
ముద్దు నీయవు గదె ముద్దరాల!

- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల
10.02.2026

చిత్త శుద్ధి

ఆ. వె.

మురికి యున్న గదిని చొరలేము మన, మిక 

చెడిన మదిని యెట్లు చేరు హరుడు?

చిత్తశుద్ధి కలిగి సేవింప, నాతడు

హృదయకమలమందు కుదురుకొనును!

- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల

25.09.2025

అష్టవిధ పుష్పార్చన

శ్లో.

అహింసా ప్రథమం పుష్పం

పుష్పమింద్రియ నిగ్రహం

సర్వభూతదయా పుష్పం

క్షమా పుష్పం విశేషతః

శాంతి పుష్పం తపః పుష్పం

ధ్యాన పుష్పం తథైవ చ

సత్యమష్టవిధం పుష్పం

శంభోః ప్రీతికరం భవేత్

నా అనువాద ప్రయత్నము:

తే. గీ.

ఎరుగగ ప్రథమ పుష్పమహింస, యింద్రి

యమ్ము లణచుట, భూత దయయును, క్షమము

శాంతియు, తపము ధ్యానము, సత్యములను

నష్ట విధ పుష్పయుతమౌ సమర్చనమ్ము

శంభునికి ప్రీతికరమగు సరణి యిదియ!

********

నాల్గవ పాదానికి మా శ్రీరామారావు మాస్టారి సవరణ:

అష్టవిధ కుసుమార్చన - శిష్ట‌మరయ

శంభునికి ప్రీతికరమగు సరణి యిదియ!

రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల

15.07.2025

🙏

పోయిన వారం మిత్రులు రాధేశ్యామ్ గారు అనువాద మందించిన మూలశ్లోకమునకు నా యనువాద యత్నము.

ఎడిట్:

మా మిత్రులు శ్రీ సాహితీ సామ్రాజ్యం గారి అనువాదం:

హింస చేయకునికి నెన్నగ తొలిపుష్ప;

మింద్రియముల నిగ్రహించు టొకటి;

భూతదయయు నొక్క పుష్పమనగ నొప్పు;

క్షమము మరియు నొక్క సుమము గనగ;

శాంతి తపము లరయ చక్కని కుసుమముల్; 

ధ్యాన మరయ నొక్క యలరు జూడ;

సూనృతమ్ము నొక్క సూన; మీ యెనిమిది 

/యలరు లంది యలరు నష్టమూర్తి.

మాస్టారుకు ధన్యవాదములతో.....

🙏

విరిసేవ

ఉ.

పూవుల నాశ్రయించు పలు పుర్వుల, చీమల, తేటి గుంపులన్/

పో విదిలింపగా మనసు పుట్టదు, త్రుంచగ నీదు పూజకై -

జీవుల కాస్పదంబులగు చిన్న సుమాలవి యేలనయ్య? స్వా/

మీ! విరిసేవ సల్పెదను హృత్కమలంబిడి పార్వతీపతీ!

రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల 

30.06.2025

చిత్రకారుడు

 

 

ఉత్పలమాల.

ఎవ్వరు నేర్పె కొమ్మలకు నిన్ని సుమంబులు రెమ్మరెమ్మకున్/
నవ్వుచు పూయగా ప్రతి దినంబు క్రమంబును తప్పకుండగా/
దివ్వెగ భాను బింబము ద్యుతిన్ విరజిమ్మక మున్నె వర్ణములు/
నివ్వటిలంగ జేయగను నెమ్మి వహించుచుఁ నద్దె నాతడే!

ఎవరు కొమ్మకొమ్మలకూ పూవులను క్రమంతప్పకుండా పూయడం నేర్పాడో, ఆతడే ఆ పూవులు అతిశయించేటట్టుగా ఓపికగా సూర్యోదయానికి ముందే వర్ణాలు కూడా అద్దాడు.

నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలతో వ్రాసిన పద్యం

ఆ.వె.

నిరుడు గడచిపోయె, నిర్గమించె గతము/

చింతలన్ని వీడి సంతసమున/

క్రొత్త వత్సరమున క్రొంగ్రొత్త యాశల/

స్వాగతించుమింక భవ్య భవిత! 

*నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలతో..*

 

- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల, మాధవి, కృష్ణప్రియ, కృష్ణ ప్రీతమ్

అయోధ్యా రాముడు

చంపకమాల.

దినమణి వంశ దీపకుఁడు, తీరుగ ముద్దులు మూటగట్టుచున్/
కనకపు చేలఁ గట్టి, కరకంకణముల్, మణిహారపంక్తులన్/
తనరుచు, చాపబాణముల దాలిచి, స్వర్ణ కిరీట ధారియై/
ఘనమగు గద్దెపై నిలిచి కాంతుల చిందెను బాలరాముడై!
ప్రణతుల, మేన పుల్కల శుభమ్ముల కోరుచు నా యయోధ్య రా/
ముని కనులార గాంచితిమి మోదము, భాగ్యము నంది ధన్యతన్!

-- రాధేశ్యామ్ రుద్రావఝల

20.12.2024

ఈ నెల 13వ తేదీన అయోధ్య రాముణ్ణి దర్శించుకున్నాం.

🙏🙏🙏